Wat Neuromotor Task Training (NTT) betekent voor professionals
Veel professionals herkennen dit kind.
Het kind dat moeite heeft met vangen.
Dat net te laat reageert in een spel.
Dat zichtbaar zijn best doet, maar toch achterblijft bij leeftijdsgenoten.
Niet omdat het niet wil, maar omdat bewegen voor hem of haar simpelweg moeilijker georganiseerd te krijgen is.
Bij een deel van deze kinderen speelt Developmental Coordination Disorder (DCD). Kinderen met DCD hebben moeite met het organiseren en uitvoeren van gecoördineerde bewegingen. Activiteiten zoals vangen, springen, fietsen of schrijven verlopen minder soepel en kosten vaak meer inspanning.
Deze motorische uitdagingen kunnen invloed hebben op participatie in sport en spel, zelfvertrouwen en motivatie om te bewegen. Daarom richt begeleiding zich niet alleen op het verbeteren van motorische prestaties, maar vooral op het ondersteunen van kinderen in betekenisvolle activiteiten in hun dagelijks leven.
Bewegen begrijpen vanuit kind, taak en omgeving
Motorisch gedrag ontstaat niet alleen vanuit wat een kind kan of niet kan. Het ontstaat in de wisselwerking tussen meerdere factoren.
Wanneer een kind een bal vangt of een sprong maakt, spelen bijvoorbeeld een rol:
Het kind
motorische mogelijkheden, ervaring, aandacht en motivatie.
De taak
afstand, snelheid, nauwkeurigheid en complexiteit.
De omgeving
ruimte, materiaal, tempo van een activiteit en andere kinderen.
Samen bepalen deze factoren hoe een beweging georganiseerd wordt. Binnen motorische leertheorie worden deze factoren vaak aangeduid als constraints.
Voor veel kinderen verloopt de afstemming tussen deze factoren relatief vanzelf. Zij passen hun bewegingen flexibel aan wanneer omstandigheden veranderen.
Bij kinderen met DCD kan deze afstemming kwetsbaarder zijn. Kleine veranderingen in een taak of omgeving kunnen dan grote invloed hebben op hoe goed een beweging lukt.
Dit betekent dat motorische problemen niet uitsluitend in het kind zelf liggen, maar ook samenhangen met de eisen die een taak stelt en de omstandigheden waarin een taak wordt uitgevoerd.
Motorisch leren als proces van probleemoplossing
Motorisch leren betekent niet dat een kind simpelweg een ‘juiste beweging’ aanleert.
Het is eerder een proces waarin kinderen bewegingsoplossingen ontdekken.
Tijdens dit proces proberen kinderen verschillende strategieën uit. Door herhaalde oefening worden sommige oplossingen stabieler en efficiënter.
Voor kinderen met DCD is het daarom belangrijk dat zij kunnen oefenen met betekenisvolle taken die aansluiten bij hun dagelijkse activiteiten.
Bijvoorbeeld:
- een bal vangen tijdens een spel
- springen over een toestel
- een parcours doorlopen
- fietsen of balanceren
Door herhaald te oefenen met zulke activiteiten krijgen kinderen de kans om hun bewegingen beter af te stemmen op de eisen van de taak.
Neuromotor Task Training (NTT)
Deze principes vormen de basis van Neuromotor Task Training (NTT), een taakgerichte interventiebenadering die specifiek ontwikkeld is voor kinderen met motorische problemen, waaronder DCD.
Binnen NTT staan vier kernprincipes centraal.
1. Taakanalyse
Professionals analyseren eerst wat een taak precies vraagt.
Bijvoorbeeld:
- welke bewegingen tegelijk moeten worden gecoördineerd
- welke onderdelen van de taak het moeilijkst zijn
- welke omgevingsfactoren invloed hebben
Op basis van deze analyse kan een taak worden aangepast.
Voorbeelden van taakaanpassingen zijn:
- een grotere of zachtere bal gebruiken
- de afstand verkleinen
- het tempo verlagen
- extra steunpunten toevoegen
Deze aanpassingen maken een taak beter uitvoerbaar en helpen kinderen een werkbare bewegingsoplossing te ontdekken.
2. Taakspecifieke oefening
Binnen NTT oefenen kinderen met de activiteiten die zij daadwerkelijk willen leren uitvoeren.
In plaats van losse motorische functies te trainen, oefenen kinderen bijvoorbeeld met:
- vangen
- springen
- fietsen
- balanceren
Door herhaald te oefenen met deze taken krijgen kinderen de kans om hun bewegingen te verbeteren.
3. Structuur van het oefenen
Niet alleen wat kinderen oefenen is belangrijk, maar ook hoe het oefenen wordt georganiseerd.
Binnen NTT wordt daarom bewust gekeken naar:
- het aantal herhalingen
- de variatie in oefenen
- de opbouw van taken
- de manier waarop feedback wordt gegeven
Voor kinderen met DCD is het belangrijk dat zij voldoende oefenervaring krijgen, terwijl de taak tegelijkertijd uitdagend en motiverend blijft.
4. Progressie van taakmoeilijkheid
Wanneer een taak beter lukt, kan de moeilijkheid geleidelijk worden verhoogd.
Dit kan bijvoorbeeld door:
- de afstand te vergroten
- het tempo te verhogen
- een kleinere bal te gebruiken
- minder steunpunten aan te bieden
Door taken stap voor stap moeilijker te maken ontstaat een leerproces waarin kinderen nieuwe bewegingsoplossingen blijven ontwikkelen.
Praktijkvoorbeeld
Een vakleerkracht bewegingsonderwijs werkt met een leerling die moeite heeft met het vangen van een bal tijdens een spel.
Wanneer de bal snel wordt gegooid of wanneer er meerdere kinderen tegelijk bewegen, lukt het vangen nauwelijks.
Door de taak te analyseren worden verschillende aanpassingen gedaan:
- de bal wordt groter en zachter
- de afstand wordt kleiner
- het kind krijgt eerst meer tijd om te reageren
Na verloop van tijd wordt de taak weer moeilijker gemaakt:
- de afstand wordt groter
- de bal wordt kleiner
- het tempo van het spel neemt toe
Door deze geleidelijke opbouw krijgt het kind de kans om een stabielere bewegingsoplossing te ontwikkelen.
Het uiteindelijke doel: participatie
Het doel van begeleiding bij kinderen met DCD is niet alleen dat een beweging technisch beter lukt.
Minstens zo belangrijk is dat kinderen actief kunnen deelnemen aan activiteiten in hun dagelijks leven:
- in de gymles
- op het schoolplein
- bij sport en spel
- thuis
Wanneer kinderen merken dat bewegen beter lukt, kan dat een groot verschil maken voor hun zelfvertrouwen, motivatie en plezier in bewegen.
Van inzichten naar praktijk
De afgelopen periode hebben we hierover workshops gegeven over DCD en Neuromotor Task Training tijdens verschillende congressen en studiedagen.
Daar merken we telkens opnieuw hoeveel vragen er leven over hoe je kinderen met beweeguitdagingen praktisch kunt begeleiden, in de gymzaal, in therapie of op het schoolplein.
Naar aanleiding van deze bijeenkomsten hebben we ook dit blog geschreven waarin we deze ideeën verder toelichten.
Voor deelnemers aan deze congressen en studiedagen bieden we momenteel een aanmerkelijke korting op onze onlinecursus Neuromotor Task Training (NTT).