De groep beweegt, maar werkt zij ook samen?
Een groep leerlingen staat klaar in de gymzaal. De opdracht klinkt eenvoudig: werk samen, los het probleem op en zorg dat iedereen meedoet. Al snel blijkt hoe ingewikkeld dat eigenlijk is. In de gymzaal oefenen leerlingen niet alleen motorische vaardigheden. Zij oefenen ook hoe je invloed deelt, hoe je rekening houdt met elkaar en hoe […]
Het systematisch analyseren van groepsdynamiek
Groepsdynamiek systematisch analyseren helpt om sociale processen in de klas beter te begrijpen en hun betekenis voor het leerklimaat scherper te zien. Onder groepsdynamiek versta ik hier het geheel van interactiepatronen, sociale posities en groepsnormen dat zich binnen een klas ontwikkelt en het gedrag van leerlingen mede richting geeft. Binnen onderwijscontexten gaat het dus niet […]
Groepsdynamiek in de klas: meer dan het gedrag van individuele leerlingen
Gedrag ontstaat in een sociaal systeem De les is nog maar net begonnen. De leraar staat voor de klas en legt de opdracht uit. In het begin lijkt iedereen te luisteren. Maar achter in de klas fluistert een leerling iets naar zijn buurman. Die grinnikt. Even later maakt dezelfde leerling een opmerking hardop. Een paar […]
Waarom samenwerken in spel niet vanzelf ontstaat
Tijdens een gymles krijgen leerlingen een opdracht: steek met je groep een denkbeeldige rivier over met vier matten. Niemand mag de vloer raken. De groep begint enthousiast. Twee leerlingen pakken meteen de matten en roepen wat er moet gebeuren. Eén leerling springt alvast vooruit. Twee anderen blijven even staan kijken. Het eerste plan mislukt. Een […]
Wanneer een groep niet lekker loopt…
Wanneer een groep niet lekker loopt, voel je dat meteen. Je merkt het niet niet alleen aan de leerlingen, maar ook aan een verandering in jouw eigen gedrag. Je bent vaker aan het corrigeren, meer aan het sturen, constant bezig met orde houden. Het leren verplaatst zich naar de achtergrond en het welbevinden komt onder […]
Wat groepsdynamiek en spelontwerp vragen van de vakleerkracht
In de gymzaal of op het sportveld ontspoort een spel meestal niet van het ene op het andere moment. Vaak ontstaat onrust door een opeenstapeling van kleine signalen. In het begin loopt het spel nog prettig. De groep is in beweging, het tempo past, leerlingen doen mee en de betrokkenheid lijkt groot. Gaandeweg kan er […]
Ben je een pion of een origin?
Waarom keuzes en feedback het verschil maken in motivatie Stel je voor: je geeft een opdracht. De ene leerling sjokt mee, ogen half op de klok, bewegingen traag omdat het moet. De ander springt erin, probeert nieuwe dingen en straalt energie uit. Dat verschil gaat niet alleen over motivatie, maar vooral over hoe iemand zijn […]
Praktisch inzicht #6: Hoe gewoonten het onderwijs veranderen
Als inleiding voor deze serie belichten we drie belangrijke principes van groepsdynamiek. Drie principes van groepsdynamiek 𝟏: Iedereen vult zijn ruimte in met eigen normen.Elke persoon brengt unieke normen, waarden en overtuigingen mee in een groep. Hoe je een taak uitvoert, weerspiegelt wie je bent en wat je belangrijk vindt. Dit zorgt voor unieke bijdragen, […]
De kracht van groepsdynamiek: Durf jij de leiding te nemen?
Groepen zijn voortdurend in beweging en als leerkracht sta jij aan het roer. Hoe zorg je ervoor dat je de dynamiek in jouw klas effectief beïnvloedt zonder de controle te verliezen? Het beheersen van groepsvorming gaat verder dan het volgen van regels; het vereist diepgaand inzicht in de fasen van groepsdynamiek en de vaardigheid om […]
Praktische inzichten
In hoofdstuk 4.1 van Groepsdynamiek in het Onderwijs worden verschillende praktische inzichten gedeeld die leerkrachten helpen bij het effectief sturen van groepsprocessen. Inzicht 3 richt zich op de normfase van groepsvorming en benadrukt de belangrijke rol van groepsreflectie om een evenwichtige en inclusieve groepsdynamiek te bevorderen. Inzicht 3: De normfase en groepsreflectie In de normfase […]